Năng lượng tái tạo ngày càng đóng vai trò quan trọng trong chiến lược phát triển bền vững của doanh nghiệp và toàn bộ nền kinh tế. Bên cạnh các khái niệm như tín chỉ carbon, thị trường năng lượng còn nhắc đến REC, một loại chứng chỉ ghi nhận việc sản xuất và sử dụng điện từ nguồn năng lượng tái tạo. Vậy REC là gì và chứng chỉ này có ý nghĩa như thế nào đối với doanh nghiệp và tổ chức? Bài viết dưới đây của CTS Green sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn.
Chứng chỉ REC là gì? I-REC là gì?
Renewable Energy Certificate (REC) là chứng chỉ năng lượng tái tạo được dùng để xác nhận rằng một cá nhân hoặc tổ chức nào đó đã sử dụng lượng điện nhất định đến từ các nguồn năng lượng sạch như điện mặt trời, điện gió hoặc thủy điện.
Nói đơn giản, khi một nhà máy điện tái tạo tạo ra 1 MWh điện sạch và đưa lên lưới điện, hệ thống sẽ phát hành 1 chứng chỉ REC để ghi nhận lượng điện xanh đó. Chứng chỉ này có thể được mua bán hoặc chuyển nhượng trên thị trường năng lượng.
Theo U.S. Environmental Protection Agency, REC đại diện cho giá trị môi trường của điện tái tạo, cho phép doanh nghiệp chứng minh rằng họ đang sử dụng hoặc hỗ trợ sử dụng điện sạch.
Nhờ cơ chế này, nhiều doanh nghiệp có thể cam kết sử dụng năng lượng tái tạo ngay cả khi họ không trực tiếp mua điện từ nhà máy điện mặt trời hoặc điện gió. Đây cũng là một trong những công cụ quan trọng giúp các tổ chức thực hiện mục tiêu giảm phát thải carbon và phát triển bền vững.
Bên cạnh REC, còn có một chứng chỉ khác tên là I-REC (International Renewable Energy Certificate).
Khác với REC thường được sử dụng tại các thị trường đã có hệ thống chứng nhận năng lượng riêng, I-REC được phát triển để áp dụng tại nhiều quốc gia chưa có cơ chế chứng chỉ năng lượng tái tạo nội địa, đặc biệt ở khu vực châu Á, châu Phi và Mỹ Latinh.

Vai trò của chứng chỉ năng lượng tái tạo REC và I-REC
Ngày nay, khi nhắc đến phát triển bền vững, nhiều doanh nghiệp không chỉ tập trung vào lợi nhuận mà còn chú trọng đến trách nhiệm xã hội (CSR) và các hoạt động bảo vệ môi trường. Do đó, các doanh nghiệp ngày càng quan tâm đến những nguồn năng lượng họ thường sử dụng.
Các chứng chỉ năng lượng tái tạo như Renewable Energy Certificate (REC) và International Renewable Energy Certificate (I-REC) nhằm ghi nhận việc sử dụng điện từ các nguồn năng lượng sạch của các doanh nghiệp hoặc cá nhân.
Các chứng chỉ này có thể được giao dịch, chuyển nhượng hoặc sử dụng trong các báo cáo phát triển bền vững góp phần tạo thêm động lực mở rộng quy mô sản xuất, từ đó thúc đẩy sự phát triển của ngành năng lượng tái tạo.

Vai trò của chứng chỉ năng lượng tái tạo REC và I-REC đối với doanh nghiệp
Doanh nghiệp cũng có thể mua chứng chỉ REC hoặc I-REC tương ứng miễn là phù hợp với yêu cầu của các bên.
Trên thực tế, REC và I-REC có thể được sử dụng trong hai loại thị trường chính: Thị trường tự nguyện và thị trường tuân thủ.
Trong thị trường tự nguyện, doanh nghiệp chủ động mua chứng chỉ để thể hiện cam kết sử dụng năng lượng sạch và thực hiện các chiến lược phát triển bền vững.
Trong khi đó, tại một số quốc gia, chính phủ yêu cầu doanh nghiệp phải sử dụng một tỷ lệ nhất định điện từ nguồn năng lượng tái tạo và các chứng chỉ như REC sẽ được sử dụng để chứng minh việc tuân thủ các quy định này.
Đối với doanh nghiệp, việc sở hữu chứng chỉ REC và I-REC mang lại nhiều lợi ích thiết thực.
Thứ nhất, được công nhận trên thị trường quốc tế.
REC là một trong những chứng chỉ năng lượng tái tạo được công nhận rộng rãi trên thế giới, đặc biệt quan trọng khi làm việc với các đối tác hoặc tập đoàn đa quốc gia có yêu cầu cao về môi trường.
Thứ hai, hỗ trợ các báo cáo phát triển bền vững.
Doanh nghiệp có thể sử dụng REC hoặc I-REC trong các báo cáo môi trường và báo cáo ESG, đồng thời công bố việc sử dụng năng lượng tái tạo trong các sáng kiến toàn cầu như RE100 hoặc CDP.
Thứ ba, tạo thêm giá trị kinh tế cho dự án năng lượng tái tạo.
Các chứng chỉ REC có thể được giao dịch trên thị trường năng lượng. Điều này giúp các dự án điện tái tạo có thêm nguồn doanh thu ngoài việc bán điện.
Thứ tư, nâng cao uy tín và lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp.
Việc sử dụng điện từ năng lượng tái tạo thông qua các chứng chỉ REC hoặc I-REC giúp doanh nghiệp xây dựng hình ảnh thân thiện với môi trường, tạo lợi thế khi tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu và hợp tác với các đối tác quốc tế.
Việc sử dụng chứng chỉ năng lượng tái tạo còn giúp doanh nghiệp đáp ứng các tiêu chuẩn ESG và thu hút nguồn vốn đầu tư quốc tế, bao gồm cả các dự án Foreign Direct Investment (FDI) từ các công ty ưu tiên tiêu chí phát triển bền vững.

Chứng chỉ REC được tạo ra như thế nào?
Các chứng chỉ này đều được tạo ra dựa trên 3 bước như sau:
Đầu tiên là việc xác định các dự án sản xuất điện từ nguồn năng lượng tái tạo. Những nguồn này có thể bao gồm điện mặt trời, điện gió, thủy điện, sinh khối hoặc các hình thức năng lượng sạch khác.
Kiểm định và xác minh sản lượng điện: Sau khi nguồn điện được xác định, sản lượng điện tái tạo cần được kiểm tra và xác minh bởi bên thứ ba là các tổ chức độc lập. Quá trình đánh giá này nhằm đảm bảo rằng lượng điện được ghi nhận thực sự được sản xuất từ nguồn năng lượng tái tạo và đáp ứng các tiêu chuẩn cụ thể được quy định.
Cấp chứng chỉ REC: Khi sản lượng điện tái tạo đã được xác minh, hệ thống sẽ phát hành chứng chỉ REC cho đơn vị sản xuất điện. Mỗi chứng chỉ REC đại diện cho 1 megawatt-giờ (MWh) điện tái tạo được tạo ra và đưa vào lưới điện.
Giao dịch và sử dụng REC: Sau khi được phát hành, các chứng chỉ REC có thể được mua bán hoặc chuyển nhượng trên thị trường năng lượng.

Các doanh nghiệp nào nên sở hữu chứng chỉ I-REC?
Tại Việt Nam, nhiều doanh nghiệp thường sử dụng I-REC để ghi nhận lượng điện tái tạo đã sử dụng. Nguyên nhân là vì hệ thống REC chủ yếu được áp dụng tại các thị trường như Bắc Mỹ và châu Âu, nơi đã có cơ chế chứng nhận năng lượng tái tạo riêng.
Tuy nhiên, đối với những doanh nghiệp hoạt động trong chuỗi cung ứng toàn cầu hoặc có định hướng mở rộng thị trường quốc tế, việc hiểu và đáp ứng các tiêu chuẩn liên quan đến REC cũng rất quan trọng.
Đặc biệt, các nhóm doanh nghiệp sau thường quan tâm đến việc sử dụng chứng chỉ năng lượng tái tạo:
Doanh nghiệp xuất khẩu sang thị trường quốc tế: Nhiều doanh nghiệp sản xuất tại Việt Nam đang tham gia chuỗi cung ứng của các tập đoàn lớn trên thế giới. Các tập đoàn này thường yêu cầu nhà cung cấp phải chứng minh việc sử dụng điện từ nguồn năng lượng tái tạo nhằm đáp ứng các tiêu chuẩn môi trường và giảm phát thải carbon.
Doanh nghiệp tham gia các cam kết giảm phát thải: Nhiều công ty hiện đặt mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính hoặc hướng tới các cam kết Net Zero. Trong trường hợp chưa thể tự đầu tư hệ thống điện tái tạo, doanh nghiệp có thể mua chứng chỉ I-REC để ghi nhận lượng điện sạch tương ứng với mức tiêu thụ điện trong hoạt động của mình.
Chi phí mua chứng chỉ I-REC tại Việt Nam
Chi phí mua International Renewable Energy Certificate (I-REC) tại Việt Nam không cố định mà phụ thuộc vào nhiều yếu tố như nguồn năng lượng tái tạo, thời điểm giao dịch và nhu cầu thị trường.
Thông thường, giá của một chứng chỉ I-REC tương ứng với 1 MWh điện tái tạo đã được sản xuất từ các nguồn như điện mặt trời, điện gió hoặc thủy điện.
Doanh nghiệp có thể mua chứng chỉ này thông qua các đơn vị cung cấp năng lượng tái tạo, các tổ chức trung gian hoặc trực tiếp từ các dự án đã được đăng ký trong hệ thống I-REC.
Bên cạnh chi phí mua chứng chỉ, doanh nghiệp cũng cần xem xét thêm các khoản phí liên quan như phí đăng ký tài khoản hệ thống, phí giao dịch hoặc phí xác nhận chứng chỉ.
Tuy nhiên, so với việc đầu tư trực tiếp một dự án năng lượng tái tạo, việc mua I-REC thường có chi phí thấp hơn và linh hoạt hơn, đặc biệt đối với các doanh nghiệp chưa thể triển khai hệ thống điện mặt trời hoặc điện gió trong ngắn hạn.
Doanh nghiệp có cần lắp điện mặt trời để có I-REC không?
Doanh nghiệp không bắt buộc phải tự lắp đặt hệ thống điện mặt trời để sử dụng chứng chỉ I-REC. Trong nhiều trường hợp, doanh nghiệp vẫn có thể mua chứng chỉ từ các dự án năng lượng tái tạo đã được chứng nhận để ghi nhận lượng điện sạch tương ứng với mức tiêu thụ điện của mình.
Cách làm này giúp doanh nghiệp chứng minh việc sử dụng năng lượng tái tạo ngay cả khi nguồn điện thực tế vẫn được cung cấp từ lưới điện chung. Điều quan trọng là lượng chứng chỉ I-REC được mua phải tương ứng với lượng điện mà doanh nghiệp muốn ghi nhận là điện sạch trong các báo cáo.
Tuy nhiên, đối với những doanh nghiệp có nhu cầu sử dụng điện lớn và muốn chủ động hơn về nguồn năng lượng, việc đầu tư hệ thống điện mặt trời tại chỗ vẫn là một giải pháp được nhiều đơn vị lựa chọn. Khi đó, doanh nghiệp vừa có thể giảm chi phí điện lâu dài, vừa có khả năng đăng ký phát hành chứng chỉ năng lượng tái tạo cho sản lượng điện mà hệ thống tạo ra.
Trong thực tế, nhiều doanh nghiệp kết hợp cả hai giải pháp: Tự sản xuất một phần điện tái tạo và mua thêm I-REC để bù đắp lượng điện còn lại. Cách tiếp cận này giúp họ nhanh chóng đạt được các mục tiêu về năng lượng tái tạo và giảm phát thải carbon trong hoạt động sản xuất kinh doanh.
Quy trình nhận chứng chỉ I-REC tại Việt Nam
Tại Việt Nam, việc phát hành chứng chỉ I-REC được quản lý thông qua hệ thống chứng nhận quốc tế. Các dự án năng lượng tái tạo cần đăng ký và được xác minh trước khi có thể phát hành chứng chỉ tương ứng với sản lượng điện sạch đã tạo ra.
Quy trình đăng ký và nhận chứng chỉ I-REC thường diễn ra theo các bước sau:
Nộp hồ sơ đăng ký dự án
Chủ đầu tư dự án năng lượng tái tạo (như điện mặt trời, điện gió hoặc thủy điện) sẽ chuẩn bị hồ sơ và gửi đăng ký đến Green Certificate Company (GCC), đơn vị chịu trách nhiệm quản lý và cấp chứng chỉ I-REC cho các dự án.
Hồ sơ thường bao gồm thông tin về dự án, công suất hệ thống, loại nguồn năng lượng tái tạo và các tài liệu chứng minh hoạt động sản xuất điện.
Thẩm định và đánh giá dự án
Sau khi tiếp nhận hồ sơ, GCC sẽ tiến hành kiểm tra và đánh giá tính hợp lệ của dự án. Quá trình này nhằm xác minh rằng nguồn điện được sản xuất thực sự đến từ năng lượng tái tạo và đáp ứng các tiêu chuẩn của hệ thống I-REC.
Trong một số trường hợp, dự án có thể cần bổ sung tài liệu hoặc trải qua bước xác minh từ bên thứ ba độc lập để đảm bảo tính minh bạch của dữ liệu sản lượng điện.
Cấp chứng chỉ I-REC
Sau khi dự án được phê duyệt, chủ đầu tư sẽ hoàn tất các chi phí liên quan đến việc đăng ký và phát hành chứng chỉ. Hệ thống sau đó sẽ cấp các chứng chỉ I-REC tương ứng với sản lượng điện tái tạo đã được xác nhận.

Lời kết
Chứng chỉ năng lượng tái tạo như Renewable Energy Certificate (REC) và International Renewable Energy Certificate (I-REC) giúp doanh nghiệp minh bạch hóa nguồn điện đang sử dụng và chứng minh việc tiêu thụ năng lượng tái tạo. Đây cũng là một chứng chỉ quan trọng hỗ trợ doanh nghiệp thực hiện các mục tiêu phát triển bền vững và giảm phát thải carbon.
———





